ประวัติความเป็นมา

กองทัพอากาศ มีภารกิจในการป้องกันภัยทางอากาศของประเทศไทย สำหรับพื้นที่ภาคใต้ เดิมได้กำหนดให้ฐานบินสงขลา เป็นฐานบินสนาม โดยประจำการ บ.จ.๕ (OV-10) ใช้ชื่อว่า "ฝูงบิน ๕๓๑" จากกองบิน ๕๓ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ รับผิดชอบน่านฟ้าไทยใน ๗ จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง ต่อมาผู้บังคับบัญชาระดับสูงของกองทัพอากาศเล็งเห็นถึง ความสำคัญ ในการป้องกันภัยทางอากาศ จึงได้ย้ายหน่วยบินสนามมายังที่ตั้งปัจจุบันซึ่งมีภูมิประเทศเหมาะแก่การปฏิบัติภารกิจและป้องกันภัยทางอากาศ เมื่อ ๕ ต.ค.๑๙ ใช้ชื่อว่า "ฝูงบินผสม ๕๓๖" (อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา) แล้วเปลี่ยนเป็น "ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม ๕๓๖" เมื่อ ๒๕ ก.ย.๓๐

          ในครั้งที่ พล.อ.อ.พะเนียง กานตรัตน์ เป็น ผบ.ทอ.ได้มุ่ง ความสำคัญของการใช้กำลังทางอากาศ สนับสนุนการปฏิบัติภารกิจของหน่วยกำลังภาคพื้นในการปราบปรามโจรจีนคอมมิวนิสต์ (จคม.) ในเขตพื้นที่กองทัพภาคที่ ๔ จึงได้กำหนดนโยบายและอนุมัติหลักการให้พัฒนาฐานบินหาดใหญ่ เป็นกองบินปกติเลข ๒ ตัว (เพื่อพลาง) แล้วเปลี่ยนชื่อจาก "ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม ๕๓๖" เป็น "กองบิน ๕๖" เมื่อ ๒๗ พ.ย.๒๓ จึงถือเอาวันดังกล่าว เป็น วันคล้ายวันสถาปนา กองบิน ๕๖ มาจนถึงปัจจุบัน

          ปี พ.ศ.๒๕๒๕ ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนามบิน ๕๓๖ (อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา) ได้โอนการบังคับบัญชาไปขึ้นต่อกองบิน ๗๑จึงเปลี่ยนชื่อจากเดิมเป็น "ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม๗๑๖" (อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ) และต่อมา วันที่ ๒๐ ธ.ค.๒๕ รัฐมนตรี ว่าการกระทรวงกลาโหม ได้อนุมัติให้ ทอ. ใช้อัตรา กองบินหมายเลข ๒ ตัว คือ " กองบิน ๕๖ " เป็นอัตราอนุมัติ แล้วได้ยกเลิก ฝูงบินอิสระปฏิบัติราชการสนาม ๗๑๖ (อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา) เมื่อ ๓๐ ก.ย.๒๖ กองบิน ๕๖ (เพื่อพลาง) แปรสภาพเป็นกองบินปกติ

          กองทัพอากาศได้พิจารณาเสริมกำลังทางอากาศ บริเวณพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง ทั้งนี้เพื่อเป็นศูนย์กลางการวางกำลังทางอากาศ โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมทั้งทางด้านยุทธศาสตร์และยุทธวิธีในการป้องกันประเทศและมีวัตถุประสงค์รวมถึงการคุ้มครองทรัพยากรทางทะเลของชาติ จึงย้ายเครื่องบินแบบ T-33 จำนวน ๑๔ เครื่อง และแบบ RT-33 จำนวน ๓ เครื่อง ซึ่งมีความคุ้นเคยในชื่อว่า T-BIRD พร้อมอุปกรณ์ และเจ้าหน้าที่จำนวนหนึ่งจาก ฝูงบิน ๑๐๑ กองบิน ๑ จังหวัดนครราชสีมา มาประจำการ ณ กองบิน ๕๖ จังหวัดสงขลา ใช้ชื่อว่า "กองบิน ๕๖ ฝูงบิน ๕๖๑" ในวันที่ ๑๕ มิ.ย.๒๘ โดยให้ยึดภารกิจหลัก คือ การลาดตระเวนทางอากาศ และฝึกนักบินขับไล่/ โจมตี จนกระทั่ง บ.ดังกล่าวได้ปลดประจำการเมื่อ วันที่ ๓๐ ก.ย.๓๘

ในปี พ.ศ. ๒๕๓๓ กองทัพอากาศได้มีการปรับโครงสร้างกำลังทางอากาศ กำหนดให้กองบิน ๕๖ ขึ้นตรงกับกองพลบินที่ ๔ และหลังจากที่ได้ปลดประจำการ บ.ฝ.11/บ.ตฝ.11 (T-33/RT-33)เมื่อ ๓๐ ก.ย.๓๘ แล้ว กองบิน ๕๖ จึงถูกกำหนดให้เป็นสนามบินหน้า มีภารกิจเตรียมกำลังและใช้กำลังทางอากาศตามที่กองทัพอากาศกำหนด

ในปี พ.ศ.๒๕๓๙ ทอ. ได้มีการปรับอัตราใหม่ โดยใช้อัตรา ทอ.๓๙ กองบิน ๕๖ เป็นหน่วยขึ้นตรงของ กองพลบินที่ ๔ กองบัญชาการยุทธทางอากาศ มีหน้าที่เตรียมและใช้กำลังทางอากาศตามที่กองทัพอากาศกำหนด

ในปี พ.ศ.๒๕๕๒ กองทัพอากาศ ได้มีการปรับโครงสร้างใหม่ โดยใช้อัตราเฉพาะกิจ ทอ.๕๒ ดังนั้น กองบิน ๕๖ จึงถูกกำหนดให้เป็นหน่วยขึ้นตรงของกองทัพอากาศ มีภารกิจในการเตรียมและปฏิบัติการใช้กำลังทางอากาศ ตามอำนาจหน้าที่ของกองทัพอากาศ

กองบิน ๕๖ มีพื้นที่ ๒,๖๒๔ ไร่ ๒ งาน ๗๘ ตารางวา ตั้งอยู่ที่พิกัดภูมิศาสตร์ ๐๖ องศา ๕๖ ลิปดาเหนือ และ ๑๐๐ องศา ๒๕ ลิปดาตะวันออก อยู่ในพื้นที่ หมู่ที่ ๘ ต.โคกม่วง อ.คลองหอยโข่ง จ.สงขลา สูงกว่าระดับน้ำทะเลปานกลาง ๙๐ ฟุต ลักษณะเป็นที่ราบตามแนว ตะวันออก - ตะวันตก และลาดลงจากทิศเหนือไปทิศใต้ ด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้เป็นที่ราบลุ่ม

ขอบเขตของ กองบิน ๕๖

ทิศเหนือ ติดกับท่าอากาศยานหาดใหญ่

ทิศตะวันออก ติดกับถนนชูพันธ์ บ.ท่าหรั่ง ต.โคกม่วง ฯ

ทิศตะวันตก ติดกับถนนสายสนามบิน - ทุ่งค่าย บ.ใหม่ ต.คลองหอยโข่ง ฯ

ทิศใต้ ติดกับถนนสายท่าหรั่ง - วัดเลียบ บ.ปลักควายกิน ต.ทุ่งลาน ฯ

ทิศตะวันตกเฉียงใต้ เป็น บ.วัดเลียบ ต.คลองหอยโข่ง ฯ

กองบิน ๕๖ อยู่ห่างจากตัวเมืองหาดใหญ่ ระยะทาง ๑๑ กม. ห่างจากกรุงเทพ ๙๔๗ กิโลเมตร และ ๕๐ กิโลเมตรจากประเทศมาเลเซีย กองบิน ๕๖ เป็นที่รู้จักกันในนามสนามบินหาดใหญ่ ดินแดนที่มีคำขวัญว่า

" นกน้ำเพลินตา สมิหลาเพลินใจ เมืองใหญ่สองทะเล เสน่ห์สะพานป๋า ศูนย์การค้าแดนใต้ "

 

วีรกรรม T-Bird

ยุทธการ พ.ศ. ๒๕๑๔

กองกำลังภาคพื้นทหารไทยกำลังลาดตระเวน

          เดือนมกราคม-มีนาคม กองกำลัง ผกค. ได้ปฎิบัติการปิดล้อมฐานปฎิบัติการของเจ้าหน้าที่ฝ่ายเรา คอยลอบยิงหน่วยลาดตระเวนและขัดขวางเจ้าหน้าที่สร้างทางสายพิษณุโลก-หล่มสัก และเส้นทางสายแม่สอด-อุ้มผาง จ.ตาก กองกำลัง ผกค. ส่วนใหญ่ชุมนุมกำลังบิรเวณภูหินร่องกล้า เขาค้อ จ.เพชรบูรณ์ และ อ.อุ้มผาง จ.ตาก ทภ.๓ สน. ได้รวมกำลังขนาดใหญ่ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. ตามแผน โดยมีกำลังทางอากาศสนับสนุนทุกเขตพื้นที่ปฏิบัติการรบ ดังนี้

          วันที่ ๗-๒๐ มกราคม บ.ข.๑๗ จากฝูงบินที่ ๔๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ ทำลายหมู่บ้าน ๑๐๐ หลัง มี ผกค.ประมาณ ๒๐๐-๔๕๐ คน สนับสนุน ผส.๔ สน. ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. บิรเวณภูหินร่องกล้า และเขาค้อ จ.เพขรบูรณ์ โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๑ ชี้เป้าหมาย และ ฮ.๖ หน่วยบิน ๓๓๓๑ ส่งกำลังบำรุง วันที่ ๒-๙ กุมภาพนธ์ บ.ฝ.๘ จากหน่วยบินที่ ๕๓๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ ทำลายฐานปฏิบัติการและกองกำลังของ ผกค. สนับสนุน กอ.ปค.เขต ๓ ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณแคมป์สน กม.ที่ ๙๓-๙๕ เส้นทางพิษณุโลก-หล่มสัก โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๑ ชี้เป้าหมาย และ ฮ.๖ หน่วยบิน ๓๓๓๑ ส่งกำลังบำรุง

          เดือนมีนาคม บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๒ บินคุ้มกัน ฮ.ตร. และ มว.คร.ตร. ซึ่งปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณ บ.หัวงานใหม่ บ.แม่กลองดี อ.แม่สอด เดือนพฤษภาคม บ.จฝ.๑๓ จากหน่วยบินที่ ๒๒๓ ได้ปฎิบัติการโจมตีทางอากาศทำลายกองกำลังผกค.ซึ่งกำลังปิดล้อมและปะทะกับเจ้าหน้าที่ สร้างทางสายพิษณุโลก-หล่มสักและ ผส.๔ สน. บริเวณแคมป์สน กม. ที่ ๙๓-๙๕ โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๑ ชี้เป้านมาย และ ฮ.๖ จากหน่วยบินที่ ๓๓๓๑ ส่งกำลังบำรุง บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๒ บินคุ้มกัน ฮ.ตร. และ ฮ.๖ ส่งกำลังบำรุงให้แก่ มว.คร.ตร. ปฎิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณ อ.อุ้มผาง ผกค. กลุ่มนี้คอยขัดขวางเจ้าหน้าที่สร้างทางสาย แม่สอด-อุ้มผาง

          วันที่ ๕-๒๓ มิถุนายน บ.ข.๑๗ จากฝูงบินที่ ๔๓ และ บ.จฝ.๑๓ จากหน่วยบินที่ ๒๒๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศทำลายฐานปฎิบัติการและกองกำลังของ ผกค. สนับสนุน กอ.ปค.เขต ๓ ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค.บริเวณภูหินร่องกล้า โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๑ ชี้เป้าหมาย เดือนกรกฎาคม-สิงหาคม บ.ข.๑๗ จากฝูงบินที่ ๔๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ ทำลายคลังอาวุธและกองกำลัง ผกค. ประมาณ ๑๐๐-๒๐๐ คน สนับสนุน กอ.ปค.เขต ๓ ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณเขาค้อ บ.วังชุมนุม อ.ชนแดน จ.เพชรบูรณ์ โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๑ ชี้เป้านมาย และ ฮ.๖ จากหน่วยบินที่ ๓๓๓๑ ส่งกำลังบำรุงให้แก่ กอ.ปค.เขต ๓ ณ บริเวณดังกล่าว

"ฝูงบินพญายม" (บ.จล.๒)

          วันที่ ๒๓ กันยายน ฮ.๖ หมายเลข ๓๒๔๓ ซึ่งมี ร.อ.รุ่งโรจน์ ทองประดิษฐ์ เป็นนักบินที่ ๑ และ ร.ท.สนั่น โกมลหิรัญ เป็นนักบินที่ ๒ ถูก ผกค. ยิงถูก ฮ.๖ ทะลุ ๑ นัด ที่ใต้ tallboom station กระสนตัดสายไฟขาด ๑ สาย ขณะปฏิบัติภารกิจรับทหารบาดเจ็บที่ บ.น้ำเลา อ.นครไทย วันที่ ๒๔ กันยายน บ.ฝ.๘ จากหน่วยบินที่ ๕๓๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ ทำลายฐานปฏิบัติการและกองกำลังของ ผกค. สนับสนุน กอ.ปค.เขต ๓ ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณ บ.น้ำเลา อ.นครไทย จ.พิษณุโลก โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๑ ชี้เป้านมาย และ ฮ.๖ จากหน่วยบินที่ ๓๓๓๑ ส่งกำลังบำรุง บ.ฝ.๘ บินคุ้มกัน ฮ.๖ ส่งกำลังบำรุงให้แก่ กอ.ปค. เขต ๓ ซึ่งปฎิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณ บ.ป่ายาบ บ.เล่าลือ บ.น้ำเลา บ.โคกแหลม บ.วังโค้ง บ.ห้วยตีนต่าง บ.น้ำหมัน โดยมี บ.ต.๒ ชี้เป้าหมาย ส่วน บ.ตฝ.๑๑ จาก ฝูงบินที่ ๑๑ บินถ่ายภาพทางอากาศ บริเวณ อ.แม่สอด อ.พบพระ อ.อุ้มผาง จ.ตาก

          วันที่ ๑๘ ตุลาคม บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๒ บินลาดตระเวนติตอาวุธและคุ้มกันขบวนยานยนต์ของเจ้าหน้าที่สร้างทาง บ.ห้วยไม้แป้น บ.หัวงานเก่า บ.ต.๒ ถูก ผกค. ยิงขณะปฏิบัติภารกิจบิรเวณ บ.แม้วผาผื้ง บ.ห้วยน้ำเยน อ.แม่สอด กระสุนถูกหลอดไฟส่องแผงเครื่องวัดแตกละเอียดผงกระจกเข้าตาของ ร.อ.สุพจน์ กาญจนกุล นักบิน และสะเก็ดกระสุนถูกท่อนแขนและใต้คางด้านซ้ายของนักบิน แต่นักบินสามารถนำ บ. กลับฐานบินได้เรียบร้อย

          วันที่ ๒๐-๒๒ ตุลาคม บ.ข.๑๘ จากฝูงบินที่ ๑๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ ทำลายฐานปฏิบัติการและแหล่งสะสมกำลังของ ผกค. บริเวณ บ.แม้วผาผึ้ง บ.ห้วยน้ำเย็น อ.แม่สอด สนับสนุน กอ.ปค. เขต ๓ ปฏิบัติการกวาดล้าง ผกค. ณ บริเวณดังกล่าว โดยมี บ.ต.๒ ชี้เป้าหมาย และทำลายโรงเรียนฝึกอาวุธขนาดใหญ่ ๒ หลัง ซึ่งเป็นแหล่งสะสมกำลังของ ผกค. ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของ อ.แม่สอด (ผกค.เขตงาน ๘๙ สำนักงานจังหวัด ๔๐๑) บ.ฝ.๘ จากหน่วยบินที่ ๕๓๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ ทำลายกองกำลัง ผกค. ซึ่งกำลังปิดล้อมและปะทะกับ กอ.ปค.เขต ๓ บริเวณ บ.น้ำเลา บ.ห้วยตีนต่าง โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๔ ชี้เป้านมาย และ ฮ.๖ จากหน่วยบินที่ ๓๓๓๑ ส่งกำลังบำรุง

          วันที่ ๒๕ ตุลาคม บ.ฝ.๘ จากหน่วยบินที่ ๕๓๓ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศทำลายกองกำลัง ผกค. มี ผกค. ประมาณ ๑๐๐ คน ซึ่งกำลังปิดล้อมและปะทะกับ กอ.ปค.เขต ๓ บริเวณ บ.น้ำเลา อ.นครไทย จ.พิษณุโลก โดยมี บ.ต.๒ จากหน่วยบินที่ ๗๑๓๒ ชี้เป้านมาย และ ฮ.๖ จากหน่วยบินที่ ๓๓๑ ส่งกำลังบำรุง บ.ต.๒ บินลาดตระเวนติดอาวุธ สนับสนุน กอ.ปค. เขด ๓ ซึ่งปฎิบัติการกวาดล้าง ผกค. บริเวณ บ.เล่าฝ้ง บ.หัวงานเก่า บ.หัวงานใหม่ บ.ป่ายาบ บ.แม้วภูขี้เถ้า และบินถ่ายภาพทางอากาศบริเวณ จ.พิษณุโลก จ.เพชรบูรณ์ จ.เลย